Meisam Norouzi

امروزه یکی از مسائل چالش برانگیز جامعه جهانی تغییرات آب و هوایی کره زمین می‌باشد که تبدیل به دغدغه‌ای مهم و جدی شده است. تغییرات آب و هوایی با تأثیر بر الگوی بارش‌ها و در نتیجه آن ذوب‌شدن یخچال‌های طبیعی و بالا آمدن سطح دریاها، دریاچه‌ها و رودخانه‌ها، حیات‌ بشر را با تهدید مواجه خواهد ساخت و علاوه بر آن تغییرات آب و هوایی با کاهش میزان بارندگی بر کیفیت و کمیت منابع آبی تأثیر می‌گذارد و اکوسیستم حوضه را در معرض خطر قرار می‌دهد؛ بدین سبب ساکنین مناطق آبی به ویژه در حوزه رودخانه‌های مرزی که زندگی اجتماعی و اقتصادی آنها به این منبع وابسته است، با خطرات جدی مواجه می-شوند. سلامت رودخانه‌ها از منظر حفاظت از محیط‌زیست، سلامتی و حیات انسان‌ها حائز اهمیت بسیاری است. رودخانه‌ها بخشی از سرمایه‌های طبیعی کشورها به شمار می‌روند و نقش بسیار مهمی در توسعه و پیشرفت آنها ایفا می‌کنند. به طورکلی وجود منابع آب سالم و عاری از آلودگی، پیش‌نیاز ضروری و اساسی برای حفظ محیط‌زیست، رشد و توسعه است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در خصوص آثار تغییرات آب و هوایی بر رودخانه‌های مرزی می‌پردازد. تغییرات آب و هوایی از مصادیق تعهدات عام‌الشمول تلقی می‌شود که دولت‌ها در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی در برابر آن، دارای مسئولیت‌هایی هستند و چنین نتیجه گرفته می‌شود که در حقوق بین‌الملل استناد به مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال خسارات آب و هوایی با ابهامات بسیاری مواجه است، ولیکن دولت‌ها با نقض تعهدات خود به لحاظ عرفی، حقوق بشری و کنوانسیون‌های بین‌المللی و یا معاهدات دو و چند جانبه منطقه‌ای مسئولیت بر عهده خواهند داشت.