علیرضا صفاریان همدانی

این پژوهش به بررسی نقش اخلاق معلم در برنامه درسی پنهان از منظر آموزه‌های دینی، با تاکید بر مفاهیم اخلاقی مندرج در دعای مکارم‌الاخلاق از صحیفه سجادیه، می‌پردازد. مساله اصلی تحقیق، تبیین تاثیر پایبندی معلم به آموزه‌های اخلاقی این دعا بر باورها، احساسات و عملکرد دانش‌آموزان است. ضرورت این تحقیق از آنجا ناشی می‌شود که اخلاق معلم به‌عنوان عاملی کلیدی در تربیت غیرمستقیم و پایدارتر از آموزش رسمی شناخته شده و برنامه درسی پنهان به‌عنوان بستری موثر برای انتقال ارزش‌ها مورد تاکید آموزه‌های اسلامی قرار دارد. در راستای این هدف، از نظریه‌های تربیتی مرتبط با برنامه درسی پنهان (نظیر دیدگاه‌های جکسون، جیرو و کهلبرگ) و نیز متون دینی (مانند آثار شهید ثانی، غزالی و روایات معصومین) بهره گرفته شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اخلاق معلم مبتنی بر مولفه‌های ایجابی و سلبی استخراج‌شده از دعای مکارم‌الاخلاق (نظیر احسان، عدالت، تواضع، و پرهیز از تکبر و غیبت) تاثیر معناداری بر تقویت باورهای مثبت، جهت‌دهی عواطف و ارتقای عملکرد اخلاقی و تحصیلی دانش‌آموزان دارد. در مقابل، رذایل اخلاقی معلم می‌تواند به تضعیف اعتماد، ایجاد هیجانات منفی و کاهش انگیزه یادگیری بینجامد. این پژوهش به‌این نتیجه می‌رسد که تلفیق مبانی دینی با برنامه درسی پنهان، زمینه‌ساز تربیت جامع‌تر و اثرگذارتر در محیط‌های آموزشی خواهد بود.