دانشکده - دانشکده علوم انسانی
استادیار
تاریخ بهروزرسانی: 1405/02/31
سیدفضل اله میردهقان اشکذری
علوم انسانی / ایران شناسی
پایاننامههای کارشناسیارشد
-
بررسی تاثیر دین و آموزه های دینی بر نقوش تزئینی و نمادهای هنری دوره ساسانی با تاکید بر مسکوکات، سنگ نگاره ها و ظروف فلزی
1404نماد یکی از ابزارهای تعامل اجتماعی است که به معنای علامت و نشانه بوده و ورای معنای ظاهری خود طیف گستردهای از معانی دیگر را نیز دارد. این عناصر آیینها، وقایع تاریخی، اندیشههای سیاسی و اجتماعی، اعتقادات مذهبی و غیره را منعکس میکنند. اعتقادات مذهبی از گذشته در قالب نماد محفوظ و در آثار هنری نمودِ بصری یافته است. دوره ساسانی یکی از دورههای مهم تاریخی ایران به حساب میآید که از همان ابتدا آیی زرتشتی را به عنوان دین رسمی کشور رسمیت داده اما مذاهب و آیینهای متعدد دیگری هم در این دوره گسترش پیدا میکنند. بنابراین نمادهای دینی دیگری از ایزدان باستانی شاهد هستیم. با توجه به اینکه پژوهشی در ارتباط با این موضوع که با هدف بررسی نمادها در نقوشبرجسته، سکهها و ظروف فلزی به صورت یکجا صورت نگرفته، این پژوهش قصد دارد به این مهم بپردازد. رویکرد پژوهش توصیفی – تحلیلی بوده که به روش اسنادی صورت گرفته است. بر همین اساس سوالات مهم این پژوهش عبارتند از: 1. از کدام نمادهای دینی بر روی آثار هنری دوره ساسانی استفاده شده است؟ 2. ازلحاظ نمادشناسی، این نگارههای دینی چه معنا و مفهومی داشتهاند؟ 3. بازنمایی باورهای دینی در نقوش تزیینی دوره ساسانی به چه شکلی بوده است؟ 4. گرایشهای دینی و تحولات رخداده در ارتباط با آموزههای دینی در هنر عصر ساسانی به چه صورت بازتاب یافته است؟ نتایج این پژوهش نشان میدهد که نمادها بیان تصویری تغییرات سیاسی و تحولات دینی هر دوره هستند. دین زرتشتی دین رسمی در عهد ساسانی بود، ولی شاهد ادیان دیگری هم هستیم که بازتاب سیاسی زیادی داشتهاند. با توجه به وجود ادیان مختلف در عهد ساسانی تغییراتی بر روی نمادهای سنگبرجسته، سکهها و ظروف فلزی به وجود آمد و از روی نمادها میتوان به تغییرات و تحولات دینی آن زمان پی برد. مانند نمادهای مختص هر ایزد که بیانگر تحولات سیاسی و دینی است و در اشکال جانوری، گیاهی، سماوی و انتزاعی ظاهر گشته است و هر یک از نمادها بازتاب باورهای دینی، گرایشهای سیاسی و جایگاه پادشاهان در جامعه ساسانی است. همانطور که اعتقادات و باورهای دینی در قالب اشکال جانوری، گیاهی، سماوی و انتزاعی بر روی ظروف، سنگبرجستهها و سکهها نمایان شده است.
-
مطالعه، تحلیل و بررسی تزئینات معماری کاخ گلستان، نمونه موردی: کاخ شمس العماره
1402پژوهش حاضر که با عنوان مطالعه، تحلیل و بررسی تزئینات معماری کاخ گلستان، نمونه موردی: کاخ شمس العماره صورت گرفته است، مواردی همچون طبقه بندی و تحلیل فنون رایج آرایه های معماری در کاخ شمس العماره، تبیین و معرفی تزئینات ایرانی در آرایه های این کاخ و همچنین شناخت و معرفی تاثیر فرهنگ غرب بر تزیینات بنای مذکور را به عنوان هدف های تحقیق دنبال نموده است. لذا در پی آن بوده است که از کدام تکنیکها و از چه نقش هایی به منظور تزیین کاخ استفاده شده است؟ همچنین فرهنگ غرب چه تاثیر بر روی تزیینات این کاخ داشته است؟ بنابراین با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و ضمن تحقیقات میدانی و مشاهدات عینی که صرفاً در طبقه ی همکف صورت گرفته است و منجر به ثبت تصاویری از این طبقه و نمای بنا گردیده است، درنهایت نتایج حاکی از آن بوده اند که تزئینات ارسی، گچ بری، آینه کاری، کاشی کاری، آجرکاری (فخر و مدین)، حجاری، طلاکاری و نقاشی را می توان به عنوان عمده تزئینات به کاررفته در این بنا معرفی نمود. همچنین نقش مایه های گیاهی، اسلیمی و ختایی، هندسی، حیوانی و اساطیری و انسانی شاخص ترین دسته بندی نقوش تزئینات بنای شمس العماره را در برمی گیرند. دراین بین هم گل های لندنی، نقش های بالون ها، گل و سبد گل و مناظر روستایی اروپایی، قاب بندی های مستطیل شکل سقف که یادآور کاخ ورسای است، نماد شیر و خورشید که مشابه آرایه های تاج پادشاهی خیمه اورلئان است، و تاثیرگرفته از فرهنگ غرب است.